Mehmed Nazif Bey [1262-1331 / 1846-1913]
Aslen Kırım'lı olup bugün Bulgaristan'a bağlı olan Rusçuk'ta doğan Hacı Mehmed Nazif Bey, babası Mustafa Efendi ile İstanbul'a geldikten sonra Enderun-ı Hümâyûn'a girdi ve orada hat hocası Burdurlu Hafız Abdulahad Vahdeti ve Şefik Bey'den aklam-ı sitte; kırk yaşından sonra da, hayranı olduğu Sami Efendi'den celî sülüs, ta'lîk ve dîvânî yazılarını öğrendi. Erkan-ı Harbiye-i Umumiye (Genel Kurmay) Harita Dairesi hattatlığında çalıştı. O devirde basılan haritalarda, yer doldurmak için uzatılan kelimeleri, yer adlarını yazmaktaki başarısıyla tanındı.
Nazif Bey kuvvetli bir hattattı. Aslında XIX. yüzyılın üç büyük hattatı Mehmed Şevki, Sami ve Nazif adeta üçlü ekoldür ve bütün yazıları en ideal, kamil ve olgun bir seviyede yazmışlardır. Onlar Osmanlı-Türk hattatlığının hülasasıdır. Necmeddin Okay'ın dediği gibi “Şevki Efendi, sülüs ve nesih'te; Sami Efendi, celî sülüs ve nesta'lîk'te hüsn-i hattın (güzel yazının) heykelini dikmiştir. Nazif Bey de Sami gibi aklam-ı sittede ve celî sülüs'te Mustafa Rakım üslubunda yazmışsa da sülüs ve nesihlerinde o kadar güzel bir şive vardır ki bunların içinde büyük hattatların hepsinin zevki gizlidir.” Nesta'lîk yazısı da Yesarizâde üslubundadır.
Sami ile Nazif çok yakın arkadaş gibiydiler. Bir gün Sami, Nazif hakkında hattat Fehmi'ye “Allah, Nazif'i yazı için yaratmıştır.” demiştir.
Üstad Necmeddin Okyay, Nazif'in sanatı için şu sözleri söyler: “Güzel sanat anlayışı zevkiyle öyle bir şiveye sahiptir ki altında imzası olmasa da hatla biraz uğraşan bir kimse o yazının Nazif'e ait olduğunu anlar.” Kısaca ifade etmek gerekirse Nazif'in ilerlemesinde Sami Efendi'nin rolü büyüktür. Bunu Nazif Bey bizzat, bir yazı dostu olan Evranoszâde Sami Bey'e şöyle itiraf etmiştir: “Ben Sami Efendi'ye mülaki olduktan sonra esrar-ı hatta vakıf oldum.”
Taşa geçirilmiş celî kitabeleri: Yıldız Camii avlusunun köşesindeki saat kulesi (ta'lîk), Yıldız Orhaniye Kışlası kapısı (sülüs ve nesta'lîk), Üsküdar'da Baytar Mektebi (Haydarpaşa Hastanesi'nin Üsküdar tarafındaki bina) ve karşısında şimdi askeri garaj olarak kullanılan eski Istabl-ı Amire binası (Yesarizâde'ninkiyle beraber nesta'lîk), Fatih Camii haziresinde Hocası Sami Efendi'nin kızı Saadet Hanım'ın mezar taşı (sülüs).
|
